معرفي پتانسيلهاي استان مركزي:

استان مركزي با وسعتي حدود 29530 كيلومتر مربع ، معادل 18/1 درصد از مساحت كشور را دارا مي باشد و جمعيت آن در سال 82 تعداد 1373514 نفر برآورد شده است ،  كه اين ميزان حدود  2 درصد از جمعيت كشور را شامل مي گردد . سهم استان مركزي در توليد ملي ، طي سالهاي برنامه  دوم و سوم توسعه اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي كشور ، به طور متوسط بيش از 5 درصد بوده است. مقايسه سهم جمعيت و مساحت استان در مقابل سهم آن از توليد ملي ، بيانگر آن است كه استان مركزي از نظر اقتصادي نسبت به متوسط كشور ، از موقعيت مناسب تري برخوردار است .

اين استان به لحاظ قرار گرفتن در دو شاهراه كه خليج فارس را به آسياي ميانه و پايتخت متصل مي كند از موقعيت ارتباطي خوبي برخوردار است . همچنين استان مركزي با سهم 6/5 درصد صادرات كشور ، طي سالهاي برنامه دوم و سوم در رطبه هفتم و با دارا بودن سرانه بيش از 104 دلار در صادرات غير نفتي ، از اين نظر در رتبه سوم كشور قرار دارد .

 استان مركزي داراي 10 شهرستان شامل : اراك ، آشتيان ، تفرش ، خمين ، دليجان ، ساوه ، شازند ، محلات ، كميجان و زرنديه مي باشد كه 27 شهر ، 18بخش ، 61 دهستان و 1539 آبادي درون اين شهرستانها پراكنده اند .

صنعت و معدن :

استان مركزي به عنوان يكي از قطبهاي صنعتي كشور نقش مؤثري در ايجاد ارزش افزوده ، اشتغال و صادرات غير نفتي كشور دارد . تعداد 2133 كارگاه صنعتي در سطح شهرستانهاي تابعه استان ، امكان اشتغال 70344 نفر را فراهم ساخته است .

بخش صنعت قويترين بخش صادراتي استان مركزي استكه طي سالهاي 81-78 سهمي معادل 60درصد از صادرات استان را داشته و مقام چهارم در صادرات محصولات اين بخش را در كشور داراست ، محصولات صادراتي استان عمدتا‎ْ (بدون احتساب عملكرد بخش پتروشيمي )در بخشهاي صنايع غذايي و داروئي ، نساجي و چرم ، سلولزي شيميائي ، كاني فلزي و غير فلزي ، برق و الكترونيك ، خودرو و نيروي محركه ، ماشين سازي ، سنگهاي ساختماني ، پودرهاي ميكرونيزه و ساخت تجهيزات ريخته گري و آهنگري مي باشد . در بخش مواد معدني ، استان داراي 253 معدن ( بكر ، فعال و متروكه ) با ظرفيت نزديك به سه ميليون تن محصولات معدني است .

استان مركزي داراي يك شهر صنعتي در10 كيلومتري جاده ساوه به تهران است كه داراي بيش از 500واحد صنعتي مي باشد و همچنين 9 شهرك صنعتي ديگر با وسعت 2506هكتار به منظور احداث 3900 واحد توليدي صنعتي ، معدني ايجادگرديده . توانمنديهاي توليدي صادراتي در بخش صنعت در تمامي شهرهاي استان ديده مي شود ، ليكن كانون اصلي استان به ترتيب ارك ، ساوه ، دليجان و محلات مي باشند . در بخش صنايع روستائي ، استان داراي 19 ناحيه صنعتي روستائي مي باشد كه با استغرار 492 واحد صنعتيو وسعت 225 هكتار به بهره برداري رسيده است .

در استان مركزي سازندهاي زمين شناسي ، دگرگوني ، آذرين و رسوبي موجود و استان خواستگاه مواد مختلف فلزي ، غيرفلزي ، سنگهاي ساختماني و مصالح ساختماني است ، و تاكنون بيش از 41 نوع ماده و انديس معدني در استان كشف شده كه عبارتند از آهن ، سرب ، روي ، باريت ، تراورتن ( سفيد ، ليموئي ، قرمز ) مرمريت سفيد و رنگي ، سنگ چيني و كريستال ، گرانيت ، سنگ لاشه ، شن و ماسه كوهي ، سنگ گچ ، نقره ، سرب نقره دار ، بالاست ، آهن منگنز دار ، لكريت ، رس منبسط شونده ، سليس ، فلدسپات ، تالك ، سولفات سديم ، طلا ،  تنگستن ، قلع ، فيروزه ، مس ، گارنت ، اپيدات ، مرمر و مالاكيت و جاسپر شناسائي شده و استان از نظر تعداد معادن و پتانسيل هاي معدني است .

كشاورزي:

بخش كشاورزي يكي از مهمترين و تواناترين بخشهاي اقتصادي استان مركزي است كه تأمين كننده 5/26 درصد اشتغال و بيش از صد در صد نيازهاي غذائي استان است . كل اراضي كشاورزي استان حدود 855 هزار هكتار ، معادل 64/4 درصد كل كشور مي باشد . از اين ميزان 358 هزارهكتار اراضي آبي و 479 هزار هكتار اراضي ديم محسوب مي شود .

در زمينه محصولات دائمي ، انار ، انگور ،  سيب،  پسته ، زردالو ، بادام و گردو به ترتيب بالا ترين سطح زيركشت را به خود اختصاص مي دهند .  در زمينه توليدلت محصولات جاليزي ، سيب زميني ، طالبي ، گوجه فرنگي ، پياز و خيار به ترتيب بيشترين سطح زير كشت را دارا مي باشند . گل و گياه زينتي استان مركزي بالا ترين رقم صادراتي در بخش كشاورزي را به خود اختصاص داده كه با داشتن بيش از 1000 هكتار سطح زير كشت يكي از مراكز مهم توليد اين گياهان در كشور است و با وضعيت فعلي قادر به توليد بيش از 120 ميليون گل شاخ بريده ، 25 ميليون درختچه سنتي ، 60 ميليون گياهان فصلي و نشائي و 5 ميليون گياهان آپارتماني مي باشدكه اين توانمندي شهرستان محلات را به هلند ايران معروف كرده استاين شهرستان به دليل قرار گرفتن در حاشيه شرقي رشته كوههاي البز تحت تأثير توده هاي هواي مرطوب اقيانوس اطلس و درياي مديترانه قرار گرفته ومي توان گفت آب و هواي غالب در منطقه از نوع آب و هواي مديترانه مي باشد ، و باعث شده است كه گلهاي توليدي از عطر و بوي خاصي بهره مند گردد تا انجا كه توانسته است از كشورهاي صاحب نام در زمينه توليدات گل و گياهان زينتي و آپارتماني پيشي بگيرد. اقلام صادراتي بخش كشاورزي به ترتيب اولويت از نظر ارزش عبارتند از : گل و گياهان زينتي ، انار ، انگور و كشمش ، پسته ، حبوبات ، طالبي ، سيب زميني پياز و ميوه هاي درختي .

كانون توليد گل و گياهان زينتي استان ، در شهرستانهاي محلات و خمين واقع شده همچنين كانون توليد انار ، پسته و طالبي در شهرستان ساوه ، حبوبات در شهرستان خمين و ساير محصولات در كل استان پراكنده مي باشند . در زمينه محصولات دامي ، استان در صدور پاي مرغ ، پوست ، سالامبور و تخم مرغ از استانهاي توانمند كشور محسوب مي گردد . كه پوست و سالامبوررا به آلمان و  ايتاليا و ساير محصولات دامي را به آسياي ميانه صادر مي نمايد .

محصولات پتروشيمي :

يكي از عوامل مؤثر در توليدات صنعتي استان ، بعد از دهه 1370 ، توليد و صادرات محصولات پتروشيمي بوده است . ظرفيت مجتمع پتروشيمي اراك بالغ بر يك مليون تن مي باشد و مواد اوليه توليد خود را از طريق پالايشگاه هفتم اراك تأمين مي كند.

مهمترين محصولات اين شركت كه به بيش از 24 كشور دنيا صادر مي گردد ، عبارت است از ايزوبوتانول ، نرمال بوتانول ، منواتيلن گلايكول ، دوتيل هگزانول ، بنزين پيروليز ، پلي بوتاوين رابر ، ونييل استات منومر .

مركز توليدات پتروشيمي در استان مركزي در شهرستان شازند واقع در 30 كيلومتري جنوب اراك قرار گرفته است .

فرش و صنايع دستي :

استان مركزي يكي از استانهاي فعال در زمينه صنايع دستي بوده و طي دو سه قرن گذشته ، بيشتر به دليل صنعت قاليبافي و تعداد كارگاه هاي بافندگي آن شهرت داشته و تاريخ اين سرزمين هيچگاه از حضور فرش خالي نبوده است . فرش استان مركزي با نام تجارتي فرش ساروق از شهرت فراواني در جهان برخوردار مي باشد . از طرحها و نقشهاي مهم آن مي توان به بته مير ، گل حنا ، ليليان ، مشك آباد و نقشه هاي ساروق اشاره كرد ، در حال حاضر كشورهائي مانند هندوستان ، چين و مراكش ، فرشهائي تحت عنوان ساروق چين و ساروق هندوستان و ... توليد و به بازار جهاني عرضه مي نمايند .

گليم استان بخصوص گليم ساوه از دوران صفوي با سابقه درخشان توليد مي شده و در حال حاظر گليم گل برجسته استان در كشور پر آوازه مي باشد . مسگري اراك و تفرش نيز سابقه اي ديرينه در استان دارد . قلم زني روي مس اثر استاد محمد مهدي باباخاني از بين كليه آثار صنعتگران ايران ، به عنوان اثر ابداعي و اصيل انتخاب شده و با نام سنگاب ، به عنوان نماد جمهوري اسلامي ايران به سازمان مالكيت معنوي ( WIPO ) در ژنو راه يافته است .

ساير رشه هاي صنايع دستي استان نظير طراحي و نقشه كشي فرش ، رنگرزي ، رفوگري و جاجيم بافي ، هنر صنايع چوبي شامل منبت و كنده كاري چوب ، معرق ، خراطي ، نازك كاري چوب و مشبك كاري ، سوزندوزي ، گيوه بافي ، سفالگري ، صنايع فلزي نظير مس چكشي ( مسگري ) ، قلمزني و آهنگري هنري ( فر فوژه ) ، تذهيب ، مجسمه ، گل سازي ، دوخت لباسهاي محلي ، عروسك سازي و غيره كه مشتمل بر بيش از 45 رشه مي باشد ، از ساير رشته هاي صنايع دستي رايج در استان هستند .

امروزه صنعتگران و هنرمندان برجسته اي در استان داريم كه همچون گذشتگان خويش ، بي ادعا ، در پي تعالي هنر خويش اند و آثار ايشان زينت بخش موزه هاي داخلي و خارجي مي باشد .

صادرات خدمات فني و مهندسي :

استان مركزي يكي از 5 استان صادر كننده خدمات فني و مهندسي مي باشد . صادرات خدمات فني مهندسي از استان مركزي ، عمدتا‎ْ در ارائه خدمات ساخت و تجهيزات پالايشگاهي ، پل سازي ، ماشين سازي ، ساخت و تكميل سازه هاي فلزي كارخانجات بزرگ ، خدمات بعد از فروش ماشين آلات راهسازي ، واگن هاي باري و مسافري ، بويلر و ديگ بخار ، كمباين و ... مي باشد .

به لحاض وجود مشكلاتي كه بسياري از شركتهاي آمريكائي در سر راه حضور خدمات فني و مهندسي ايران خصوصا‎ْ كشورهاي حاشيه خليج فارس بوجود مي آورند ، اين شركتها مجبور به حضور غير مستقيم در مناقصه هاي بين المللي و ارائه خدكات خود از طريق واسطه هاي بين المللي هستند . توانائي هاي استان در اين زمينه تا حدي است كه واحدهاي بزرگ و كوچك استان قادر به خدمات رساني در زمينه هاي مختلف صنعتي و معدني و حتي كشاورزي مي باشند .