|
سفته و انواع آن :
الف) تعريف سفته :
سفته در اصطلاح حقوقي نوشته اي
است كه به واسطه آن كسي ( متعهد )
مي كند كه در وجه شخص ديگر (
متعهدله ) يا به حواله كرد او
مبلغ معيني را در تاريخ معين يا
عندالمطالبه بپردازد .
ماده 307 قانون تجارت ايران سفته
را به اين نحو تعريف نموده است :
سفته
طلب ( سفته ) سندي است كه به
موجب آن امضاء كننده تعهد مي كند
مبلغي را در موعد معين يا
عندالمطالبه در وجه حامل يا شخص
معيني يا به حواله كرد او كار
سازي نمايد .
ب) شرايط شكلي سفته :
مقرارات كلي
درباره اطلاعاتي كه مي بايد در
سفته قيد شود ، ماده 308 قانون
تجارت الزام ميدارد كه سفته علاوه
برامضاء يا مهر بايد داراي تاريخ
و متضمن مراتب ذيل باشد :
- مبلغي كه بايد تأديه شود با تمام حروف
- گيرنده وجه
- تاريخ پرداخت
اطلاعات مندرج در سفته متداول در ايران
در سفته هاي متداول در ايران قيد
اطلاعات زير ضروري است .
- تاريخ صدور سفته
- مبلغي كه بايد پرداخت شود ( با عدد و با حروف )
- نام گيرنده وجه
- تاريخ پرداخت
- نام متعهد (صادر كننده سفته )
- محل اقامت (آدرس )
- محل پرداخت
امضاي متعهدعلاوه بر اطلاعات فوق الذكر كه مي بايد در سفته
رايج در ايران قيد شود ، محل
مشخصي نيز براي استفاده بانك در
نظر گرفته شده است ( قسمتي كه
ميبايست توسط بانك تكميل شود ) .
اين قسمت هنگامي كه وجه سفته از
طريق بانك وصول مي شود ، توسط
بانك تكميل مي گردد . وجود قسمط
مربوط به شماره كنترل خزانه داري
كل نيز به لحاظ رعايت قانون ضروري
است .
پ ) وعده يا سررسيد سفته :
سر رسيد مبلغ مندرج در سفته
ممكن است به ترتيب زير نوشته شود
:
تعهد پرداخت در موعد معين
در اين حالت ممكن است تاريخ
سررسيد به يكي از دو طريق زير
تعين شود :
1- تعهد پرداخت وجه سفته در زمان
مشخص با تعيين روز، ماه و سال :
در اين حالت سر رسيد سفته روزي
خواهد بود كه بطور مشخص در سفته
قيد شده است . اگر سررسيد سفته به
روز معين باشد ، سر رسيد يا آخرين
مهلت پرداخت وجه سفته ، يك روز
تمام را شامل مي شود و اگر به
هنگام ارائه سفته ، سررسيد مصادف
با تعطيل باشد ، سررسيد سفته
اولين روز تعطيل خواهد بود و
ضمناْ روز مبداْ جزء شروع وعده
محسوب نمي شود .
2-تعهد پرداخت وجه سفته پس از
فاصله زماني معين از تاريخ صدور
سفته :
در اين حالت ، فاصله زماني ممكن
است به سال، ماه و يا به روز
اتعين شود . در دو مورد اول يعني
هنگامي كه فاصله زماني به سال و
ماه قيد سود، تاريخ سر رسيد سفته
همان روز سفته است. مثلاْ سررسيد
سفته اي كه در تاريخ 12 آبان ماه
1371 و به مدت يك سال صادر شده
باشد برابر با 12 آبان ماه 1372
است .اما در مورد سوم، يعني
هنگامي كه سر رسيد سفته با تعيين
فاصله زماني مشخصي ( به روز ) از
تاريخ صدور مشخص شده باشد ، بايد
با توجه به تعداد روزهاي هر ماه
نسبت به تعيين تاريخ سررسيد اقدام
نمود .
ج) قواعد مشترك بين برات و سفته :
سفته مثل برات مورد انتقال واقع
مي شود و انتقال به وسيله ظهر
نويسي به عمل مي آيد .
ظهر نويسها يا نويسنده ( متعهد )
در مقابل دارنده آن مانند بر ات
مسئوليت تضامني دارند .
در مورد ورشكستگي ، احكام راجع به بروات در مورد سفته هم رعايت
ميشود.
در قسمت مربوط به « پرداخت » ، آنچه كه منحصراْ مربوط به برات
نباشد در مورد سفته نيز لازم
الرعايه است
تأديه وجه سفته هم مانند وجه برات ممكن است به واسطه شخص ثالث
باشد ، در اين صورت رعايت مواد
مربوط به برات لازم است .
حقوق و وظايف دارنده سفته ( جز آنچه كه مخصوص برات است )مانند
برات مي باشد .
در مورد عدم تأديه وجه سفته هم مانند برات مبادرت به اعتراض مي
شود .
قوانين خارجي كه در برات ذكر شده در سفته هم لازم الرعايه است
.
د) فرق بين سفته و برات :
در برات حدقل نام سه نفر ذكر مي شود كه عبارتند
از محيل ، محتالي و محل عليه ،
ولي در سفته قيد دو نفر ( متعهد و
متعهله ) كافي است . بنابر اين
تشريفاتي كه در برات براي به رؤيت
رساندن به محال عليه و قبولي او
مقرر است در سفته وجود ندارد .
در برات وجود محل اهميت خاص دارد و به موجب شرحي كه گذشت هرگاه
گيرنده برات در موقع خود ، مطالبه
يا اعتراض نمايد آثاري بر آن
مترتب است ولي در سفته چون متعهد
ودهنده قبض يك نفر است وجود محل
اهميتي نخواهد داشت .
معاملات برواتي را قانون جزء
معاملات تجاري مي داند ولو اينكه
بين غير تاجر باشد ، ولي سفته اگر
بين غير تاجر بوده و براي عمل
تجارتي نباشد ، هرچند از حيث
ضمانت و ظهر نويسي و وصول مانند
برات است ولي ذاتاْ عمل تجارتي
نيست .
|